sot ret khi mang thai

Bệnh sốt rét ở trẻ em và phụ nữ mang thai

Sốt rét ở trẻ em

Sốt rét ở trẻ có nhiều loại. Loại bẩm sinh rất hiếm gặp, thường do người mẹ mang thai nhiễm ký sinh trùng sốt rét. Ký sinh trùng này từ máu mẹ qua rau thai vào thai nhi. Bệnh dễ gây sẩy thai, đẻ non, suy dinh dưỡng bào thai; trẻ sinh ra thường xanh xao thiếu máu, gan và lách to, vàng da và niêm mạc, dễ tử vong. Sốt rét ở trẻ sơ sinh xảy ra khi trẻ bị nhiễm ký sinh trùng do muỗi đốt. Triệu chứng bệnh xuất hiện muộn (thường 3-4 tuần sau đẻ), không điển hình nhưng cũng có khi trẻ sốt liên tục, hôn mê co giật, tiêu chảy. Tiên lượng bệnh rất xấu, tỷ lệ tử vong cao.

Sốt rét sơ nhiễm thường gặp ở những trẻ trên 6 tháng (nhất là 4-5 tuổi) sống tại vùng có dịch sốt rét lưu hành. Các cơn sốt thường không điển hình, trẻ hay bị co giật do sốt cao, nôn, đau bụng, tiêu chảy, thiếu máu nhanh, lách sưng đau, ho, viêm phế quản. Trẻ dễ bị suy dinh dưỡng, chậm phát triển về thể lực. Một đứa trẻ có dấu hiệu và triệu chứng sốt rét có thể có những biểu hiện ban đầu như dễ nổi cáu, uể oải, kém ăn và các vấn đề liên quan đến giấc ngủ. Các triệu chứng theo sau đó thường là ớn lạnh, sau đó là sốt và thở gấp. Sốt có thể cao từ từ trong 1, 2 ngày hoặc có thể cao đột ngột đến 105 độ C hoặc cao hơn nữa. Sau đó, khi cơn sốt hạ và thân nhiệt nhanh chóng trở lại bình thường, trẻ bắt đầu đổ mồ hôi nhiều.

Triệu chứng trẻ ớn lạnh, sốt, đổ mồ hôi thường lặp đi lặp lại trên cơ thể trẻ từ 2 đến 3 ngày, tùy thuộc vào loại ký sinh trùng sốt rét mà bị lây. Do nhiều triệu chứng ban đầu không rõ rệt nên nhiều gia đình không phát hiện ra con mình bị sốt rét mà lại nhầm lẫn với các bệnh sốt thông thường khác.

Sốt rét ở trẻ lớn thường có triệu chứng điển hình là sốt thành cơn, gồm 3 giai đoạn, khởi đầu là rét run, sau đó sốt nóng và tiếp sau là vã mồ hôi và giảm sốt. Cơn sốt có thể cách nhật (nếu do P.vivax) hoặc hàng ngày (nếu do P.falciparum). Kèm theo sốt, trẻ xanh xao, thiếu máu và gan lách to ra.

Cách phòng bệnh tốt nhất là tránh không bị muỗi đốt, cho trẻ ngủ màn, kể cả ban ngày, vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, đậy các đồ chứa nước để muỗi không có chỗ đẻ trứng. Những trẻ theo gia đình vào vùng sốt rét phải được uống thuốc phòng. Về điều trị, ngoài việc dùng thuốc sốt rét theo chỉ định, phải chú ý cho trẻ hạ sốt bằng paracetamol khi có sốt cao, uống đủ nước, ăn những thực phẩm bổ dưỡng và dễ tiêu hóa.

Sốt rét ở phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai thường nhạy cảm với dịch sốt rét bởi vì hệ miễn dịch của họ bị giảm mạnh trong thời kỳ mang thai, người có thai bị sốt rét ác tính dễ bị thiếu máu, hạ đường huyết và suy thai, tử vong thai.

Hậu quả của bệnh sốt rét với phụ nữ có thai là vô cùng kinh khủng. Đối với thai nhi, những người mẹ mắc sốt rét sẽ làm tăng nguy cơ sảy thai, đẻ non, nhiễm trùng hậu sản sau sảy thai, sinh ra trẻ có cân nặng sơ sinh thấp, chậm phát triển trong giai đoạn đầu. Trẻ sinh ra thấp cân là một nguyên nhân dẫn đến tử vong ở trẻ sơ sinh. Hiện nay, các phương pháp tiếp cận mới đưa ra đang đem tới hi vọng giảm gánh nặng do bệnh sốt rét tác động đến phụ nữ mang thai và cải thiện sức khỏe của bà mẹ và trẻ em.

Khi bị sốt rét, thai phụ cũng dễ bị bội nhiễm các vi khuẩn khác (viêm phổi, viêm màng não, viêm đường tiết niệu); khi sinh dễ bị phù phổi cấp, suy tim; có thể gây nhiễm sốt rét cho trẻ từ trong bào thai (sốt rét bẩm sinh)…

Người có thai bị sốt rét dễ bị sảy thai, suy thai, đẻ non, đó là hậu quả tiến triển xấu của bản thân bệnh chứ không phải do dùng thuốc. Thai phụ cần biết rõ điều này, yên tâm điều trị, lường trước, xử lý kịp thời biến cố, tránh những thắc mắc không đúng khi biến cố xảy ra trùng hợp với thời gian dùng thuốc.

Điều trị sốt rét ở phụ nữ có thai là điều vô cùng cấp bách. Khi sản phụ chưa chuyển dạ, cần điều trị nội khoa, hồi sức chống choáng và chưa cần can thiệp chuyên khoa phụ sản, mà chỉ cần cho thêm thuốc hạ sốt tránh cơn gò tử cung. Khi dấu hiệu chuyện dạ, phải phá ối sớm để tiến hành cuộc phẫu thuật đưa thai nhi ra. Lúc ngôi thai đã lọt, đủ điều kiện nên hỗ trợ Forceps lấy thai; hạn chế chỉ định mổ lấy thai nếu không có chỉ định cần thiết. Theo dõi sản phụ 24/24 giờ để đề phòng chảy máu sau đẻ vì có thể rối loạn chức năng đông máu và cần chuẩn bị máu tươi đồng nhóm, Fibrinogen, Hemocaprol, E.A.C.A (Epsilon Amino Caproid Acid) để xử trí cho sản phụ.

Riêng đối với phụ nữ có thai, nguyên tắc điều trị bệnh sốt rét là vô cùng quan trọng, nếu không cẩn thận có thể dẫn đến cái chết không đáng có của thai nhi.

Điều trị sớm, đúng và đủ liều: Điều trị cắt sơn sốt rét kết hợp chống lây lan đối với sốt rét do p.falciparum và điều trị tiệt căn (sốt rét do P.vivax P.ovale). Các trường hợp do p.falciparum không được dùng một thuốc sốt rét đơn thuần, phải điều trị thuốc phối hợp để hạn chế kháng thuốc và tăng hiệu lực. Điều trị thuốc sốt rét đặc hiệu kết hợp với điều trị hỗ trợ và nâng cao thể trạng: Các trường hợp sốt rét ác tính phải chuyển về đơn vị hồi sức cấp cứu của bệnh viện từ tuyến huyện trở lên, theo dõi chặt chẽ và hồi sức tích cực.

Phụ nữ mang tahi hay bị thiếu máu, hạ đường huyết, phù phổi cấp, dễ chuyển sang thành sốt rét ác tính, vì vậy phải điều trị nhanh chóng. Để đối phó với sốt rét ác tính, phụ nữ có thai khi bị sốt rét ác tính dễ sảy thay, đẻ non, thai chết lưu và tử vong. Do đó cần điều trị tích cực diệt ký sinh trùng sốt rét và kết hợp điều trị triệu chứng, biến chứng. Ngoài ra, điều trị hỗ trợ sốt cao, hạ nhiệt cắt cơn co giật xử lý sốc, hạ đường huyết, xử lý đái huyết cầu tố. Sau sinh, cần chuẩn bị các phương tiện và chế độ chăm sóc trẻ sơ sinh tốt vì mẹ bị sốt rét ác tính sơ sinh thường non tháng, suy dinh dưỡng, hoặc bị chết lưu.

Sốt rét ác tính thường đe dọa sức khỏe, tính mạng sản phụ và trẻ sơ sinh. Các tai biến sản khoa như chảy máu, nhiễm khuẩn cũng thường xảy ra. Cho nên cần chuyển đến tuyến trên có điều kiện điều trị, hồi sức tốt mới mong giảm thấp tỷ lệ tử vong cho sản phụ và sơ sinh, góp phần cùng ngành y tế chăm sóc, quản lý bà mẹ an toàn.

Theo vnkhampha.com

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *